Jakie zanieczyszczenia i wirusy najczęściej występują w wodzie z kranu?
Woda dystrybuowana z sieci wodociągowej w Polsce jest regularnie kontrolowana i ogólnie uznawana za bezpieczną do spożycia. Stwierdzenie bezpieczna nie znaczy natomiast idealnie czysta i pozbawiona wszystkich zanieczyszczeń.
Zanim woda trafi do kranu w Twojej kuchni bardzo często musi pokonać kilometry rur wodociągowych, w których, może znajdować się szereg substancji, o których istnieniu większość z nas nie ma pojęcia. Zanieczyszczenia mechaniczne, bakterie, mikroorganizmy, metale ciężkie, pestycydy, chlor i jego pochodne, to wszystko potencjalne zagrożenia, które warto znać. Nasz artykuł nie powstał aby Cię przestraszyć, ma na celu edukację, co może być w Twojej wodzie, skąd się tam bierze i jak skutecznie ochronisz siebie i rodzinę przez potencjalnie zabrudzoną wodą!
Skąd w ogóle biorą się zanieczyszczenia w wodzie z kranu?
Zacznijmy od początku, bo żeby zrozumieć problem, trzeba wiedzieć skąd pochodzi woda i co dzieje się z nią po drodze zanim popłynie z kranu w Twojej kuchni.
Woda pitna pobierana jest z ujęć powierzchniowych np. rzeki, jeziora lub podziemnych czyli studnie głębinowe, wody gruntowe i zawiera naturalnie wiele substancji, zarówno mineralnych, jak i organicznych. Zanim jednak trafi do Twojego kranu, przechodzi przez specjalistyczne stacje uzdatniające wykorzystywane przez lokalne wodociągi, gdzie jest filtrowana i dezynfekowana. Brzmi solidnie, prawda? I w dużej mierze tak jest, Polskie wodociągi działają sprawnie i prowadzą regularne badania jakości wody w setkach punktów poboru.
Problem w tym, że stacja uzdatniania to dopiero połowa drogi. Od momentu gdy czysta woda wychodzi z centrum wodociągów do chwili, gdy nalewasz ją do szklanki, może minąć kilka godzin, podczas których woda przepłynie przez kilkanaście kilometrów rur. Każdy metr tej drogi to potencjalne miejsce, gdzie coś może się zmienić. Do tego dochodzi instalacja w bloku lub budynku, na którą wpływu nie masz.
Ogólnie możemy mówić o dwóch rodzajach zanieczyszczeń:
Pierwsze trafiają do wody jeszcze przed uzdatnianiem przez lokalne wodociągi i pochodzą ze środowiska, rolnictwa, przemysłu i ścieków. Większość tych nieczystości jest eliminowana zanim woda wyruszy w podróż do odbiorcy końcowego.
Drugie powstają już po uzdatnieniu, w trakcie przepływu przez sieć wodociągową do Twojej instalacji domowej. Te drugie są szczególnie podstępne, bo żaden zakład wodociągowy ich nie monitoruje, gdyż nie ma takich możliwości. Przejdźmy więc do zanieczyszczeń, które mogą pojawić się w wodzie z kranu.
Co więc może znajdować się w wodzie pitnej z kranu?
Zanieczyszczenia mechaniczne, czyli to co widać: piasek, muł, rdza.
Jedyna kategoria, którą możesz zobaczyć bez specjalistycznych narzędzi lub badań w laboratorium. Mętna woda, brązowy kolor, piasek w sitku, to wszystko sygnały, że w wodzie jest coś, czego tam nie powinno być.
Najczęstszym źródłem zawiesin w wodzie kranowej jest korozja instalacji. Stalowe rury korodują od środka i uwalniają cząstki rdzy, które są szczególnie widoczne po dłuższym przestoju wody. Piasek i muł mogą dostawać się do instalacji przy awariach lub remontach sieci wodociągowej. Z kolei biały osad to potocznie zwany kamień, czyli skutek twardej wody.
Zanieczyszczenia mechaniczne są uciążliwe, wpływają na smak i zapach wody, ale w większości przypadków nie są bezpośrednim zagrożeniem dla zdrowia, jak w przypadku bakterii lub metali ciężkich. Na szczęście do usunięcia tego rodzaju zabrudzeń nie potrzeba rozbudowanych systemów i już zwykłe filtry mechaniczne np. z pianki polipropylenowej radzą sobie z nimi świetnie. Wkłady z pianki są pierwszym stopniem filtracji wody i występują w niemal każdym filtrze wody.
Biologiczne zanieczyszczenia wody, których nie widać: bakterie i wirusy.
Temat, który budzi największe emocje z uwagi na możliwe problemy zdrowotne. Na szczęście woda sieciowa bardzo rzadko bywa skażona bakteriologicznie, gdyż jest pod stałą kontrolą. Co prawda laboratoria monitorujące jakość wody nie szukają każdej możliwej bakterii z osobna. Zamiast tego skupiają się na tzw. bakteriach wskaźnikowych z grupy coli, czyli przede wszystkim Escherichia coli i Enterokoki. Ich obecność w wodach pitnych oznacza jedno, do wody przedostały się ścieki lub zanieczyszczenia kałowe i należy natychmiast podjąć odpowiednie działania. W Polskiej sieci wodociągowej takie sytuacje zdarzają się to sporadycznie i zwykle powstają w wyniku awarii np. nieszczelności sieci.
Problemem są również bakterie występujące w samej instalacji budynku, tworzące biofilm na wewnętrznych ściankach rur. Mimo, że woda sieciowa jest pozbawiona bakterii, to właśnie zanieczyszczenie może wystąpić na końcowym etapie, gdzie wydawać by się mogło, że nie występują takie zagrożenia. Takie sytuacje zdarzają się najcześciej gdy woda stoi długo nieużywana a temperatura otoczenia sprzyja rozwojowi bakterii.
Skażenia znajdujące się w instalacji budynków są trudne do usunięcia i wymagają specjalistycznego podejścia oraz odpowiedniej filtracji np. lampami UV.
Chlor, który wpływa smak i zapach wody
Skoro biologiczne zagrożenia mamy za sobą, czas na temat, który irytuje codziennie miliony Polaków, czyli smak i zapach wody z kranu.
Chlor jest dodawany do wody wodociągowej celowo z ważnego powodu, to on przez całą drogę od stacji uzdatniania do Twojego kranu pilnuje, żeby w wodzie nie namnażały się mikroorganizmy. Bez chloru ryzyko skażeń mikrobiologicznych byłoby nieporównywalnie wyższe. Problem w tym, że chlor jest wyczuwalny już przy bardzo niskich stężeniach i dla wielu osób to główny powód, dla którego nie piją wody bezpośrednio z kranu. Do tego dochodzi reakcja chloru z materią organiczną obecną w wodach, na skutek której powstają trihalometany (THM), związki, których długotrwałe spożywanie w podwyższonych stężeniach budzi uzasadnione pytania o zdrowie. Na szczęście filtry węglowe usuwają chlor i THM z wysoką dokładnością, to jedno z tych zanieczyszczeń, z którymi filtracja radzi sobie najlepiej. Wkłady z węgla są niezwykle popularne i wykorzystywane niemal w każdym rodzaju filtra, od dzbanka, przez filtr nakranowy, aż po podzlewowe filtry wody.
Ale chlor to nie jedyna przyczyna złego smaku i zapachu wody. Metaliczny posmak to zwykle sygnał korozji rur i zawartości żelaza, manganu lub miedzi, które przenikają z instalacji do wody. Zapach stęchlizny to często biofilm w rurach lub stojąca woda w rzadko używanych odcinkach instalacji. Każdy z tych objawów ma inną przyczynę i wymaga innego rozwiązania, dlatego zamiast kupować pierwszy lepszy filtr "na smak", warto najpierw zdiagnozować skąd problem pochodzi.
Zanieczyszczenia chemiczne wody: azotany, metale ciężkie
Najgroźniejsze zanieczyszczenia wody, takie jak metale ciężkie, azotany czy pestycydy, są całkowicie niewykrywalne dla naszych zmysłów. Choć woda opuszczająca stacje uzdatniania spełnia surowe normy, jej skład w Twojej szklance zależy od stanu rur w budynku oraz lokalizacji ujęcia.
Metale ciężkie, w tym toksyczny ołów, kadm czy miedź, trafiają do wody głównie przez starą infrastrukturę. W budynkach budowanych do lat 80. (kamienice, bloki z wielkiej płyty) rury ołowiane wciąż uwalniają szkodliwe jony, zwłaszcza gdy woda stoi w nich przez całą noc. Podczas gdy zwykłe filtry mechaniczne są tu bezużyteczne, jedynie zaawansowane systemy z membraną osmotyczną są w stanie skutecznie odseparować te pierwiastki od czystej wody.
Osobnym wyzwaniem są azotany i nowoczesna chemia rolnicza. Azotany, pochodzące z nawożenia pól, są w sieciach miejskich stale monitorowane, jednak nawet dopuszczalne stężenia mogą być ryzykowne dla niemowląt. Coraz częściej w ujęciach pojawiają się też śladowe ilości pestycydów, hormonów i farmaceutyków, których tradycyjne metody oczyszczania nie zawsze usuwają w pełni.
Właśnie dlatego odwrócona osmoza staje się standardem dla osób szukających bezpiecznej wody.
To właśnie wtórne zanieczyszczenia są największym zagrożeniem dla wody z kranu.
To jest ten punkt, który najbardziej zaskakuje. Woda opuszcza stację uzdatniania w pełni oczyszczona, zgodna z normami, a może dotrzeć do Twojego kranu już z wtórnymi zanieczyszczeniami. I za nie wodociągi nie odpowiadają, bo powstają w instalacji, która należy do budynku.
Stare rury stalowe rdzewieją od środka. Kamień osadowy odkłada się w bojlerach, grzałkach i węzłach hydraulicznych, tworząc idealne środowisko dla bakterii. Biofilm na ściankach rur rośnie latami. Przy każdym remoncie sieci czy przerwie w dostawie wody do instalacji mogą dostawać się zabrudzenia z otoczenia. Jeśli po takim remoncie woda przez chwilę była brązowa lub mętna właśnie widziałeś efekt wtórnego zanieczyszczenia na własne oczy.
I tu jest sedno całej historii, nawet jeśli woda w sieci jest dobra, co do niej wpadnie po drodze przez instalację to już inna sprawa. Filtr montowany bezpośrednio przy punkcie poboru wody, czyli pod Twoim zlewem, jest odpowiedzią na to, co wydarza się między wodociągiem a Twoim kuchennym kranem. Nie musisz wiedzieć co dokładnie jest w rurach Twojego budynku filtr po prostu to zatrzyma.
Gdzie szukać informacji o normach dotyczących jakości wody przeznaczonej do spożycia?
Jak sprawdzić jakość wody z kranu?
Skoro wiesz już co może być w wodzie, czas na dwa praktyczne pytania: kto tego pilnuje i jak sprawdzić co faktycznie płynie z Twojego kranu?
Jakość wody przeznaczonej do spożycia w Polsce reguluje rozporządzenie ministra zdrowia z dnia 7 grudnia 2017 r., wdrażające unijną dyrektywę o wodzie pitnej. Określa ono dopuszczalne wartości dla kilkudziesięciu parametrów, od bakterii i metali ciężkich, przez pestycydy, po THM.
Warto jednak rozumieć jeszcze jedną subtelną lecz ważną różnicę: normy definiują wartości dopuszczalne, nie optymalne. Substancja zgodna z normą musi być bezpieczna w danym stężeniu, ale niekoniecznie pożądana. Do tego normy dotyczą wody przy wejściu do budynku, nie przy Twoim kranie. Co dzieje się z wodą w instalacji wewnętrznej, to już jest poza zasięgiem kontroli wodociągów.
Jak więc sprawdzić, jaka jest jakość wody? Najprostszy krok to zajrzeć na stronę swojego lokalnego wodociągu, gdyż mają obowiązek publikowania wyników badań. To dobry punkt startowy, ale pamiętaj, że te wyniki dotyczą sieci, nie Twojego mieszkania. Jeśli chcesz dokładnie wiedzieć co dokładnie leci z Twojego kranu, zamów badanie w akredytowanym laboratorium, zazwyczaj podstawowy pakiet badań kosztuje 200–400 zł. Jeśli interesuje Cię przede wszystkim poziom mineralizacji, prosty miernik TDS za kilkadziesiąt złotych da Ci pierwsze orientacyjne wskazanie, choć nie zastąpi pełnego badania.
Jak chronić się przed zanieczyszczeniami występującymi w wodzie sieciowej?
Mówiąc wprost, nie każdy filtr poradzi sobie ze wszystkimi zanieczyszczeniami, które występują w wodzie sieciowej. Najczęstszym błędem, który pojawia się przy zakupie filtra jest wybór urządzenia, bez określenia rodzaju problemu oraz zbadania parametrów wody. Filtry mechaniczne zatrzymują zawiesiny, rdzę i osady, ale nie usuwają ani bakterii, ani chemii. Filtry węglowe skutecznie usuwają chlor, THM i związki organiczne wpływające na smak i zapach, ale nie radzą sobie z metalami ciężkimi, azotanami.
System odwróconej osmozy to jedyna technologia, która jednocześnie usuwa metale ciężkie, azotany, bakterie, wirusy, pestycydy, farmaceutyki i mikroplastik, czyli do 99,9% wszystkich rozpuszczonych składników. Dlatego przy poważnych wątpliwościach co do jakości wody, zwłaszcza w przypadku starej instalacji, jest to najcześciej polecane rozwiązanie. Dla wody wodociągowej w typowym polskim mieście, gdzie głównym problemem są chlor i twarda woda, kilkukorpusowy filtr pod zlew lub system osmotyczny w zupełności wystarczą.
Ale tak jak już wcześniej wspomnieliśmy, zanim zdecydujesz się na zakup, pierwszą czynnością jaką należy wykonać jest określenie problemu, który chcesz usunąć. To od trafnej diagnozy będzie zależał sukces filtracji, właśnie dlatego warto zacząć od badania, a nie od zakupu filtra.
Jeśli potrzebujesz pomocy skontaktuj się z nami. Zweryfikujemy problem oraz postaramy się dobrać odpowiednie urządzenie do filtracji wody sieciowej.
Polecane
